عہدِ جدید کے معاشی مسائل اور تکملہ فتح الملہم فائنل

Economic Issues Of Modern Age And Takmila Fath al-Mulhim

  • Dr. Zill-e-Huma Lahore College for Women, Jhang Campus, Jhang.
Keywords: Takmila, Sharah, Hadith, Economic, Issues

Abstract

The discipline of Hadith studies is one of the richest and exclusive discipline of knowledge as its branches extend to hundred. The religious scholars had written thousands monograph concerning Hadith interpretations and explanations. Many voluminous works appeared and existed and each of them is a commendable contribution to Hadith explanations. One of the significant works on Hadith explanations is “Takmila Fath-al-Mulhim” that is the result of scholastic efforts of many years by Mufti Muhammad Taqi Usmani. This explanation of Hadith Book Muslim was originated and finished till the “Section of Marriage” but he could not extend it to the last chapter due to his political engagements and later his demise closed the chapter. Mufti Muhammad Taqi Usmani completed the remaining work in eighteen years and nine months. The economic issues play key role in human life as personal survival and growth of each and every one is directly linked with financial status. The Holy Quran gives core principles for a prosperous society that is based on economic justice. The second basic resource of Sharia is Hadith that also provides a complete model of pragmatic teachings for monetary dealings, philanthropic activities and prohibited business. The scholars of Hadith sciences have discussed all dimensions of socio economic issues in their books of Hadith explanations. The famous scholar Mufti Muhammad Taqi Usmani in his marvelous book “Takmila Fath al-Mulhim” has also discussed modern economic issues in details. The article has been written in analytical and critical mode.

References

حوالہ جات
(۱) ماخوذ از تقی عثمانی، محمد، مفتی، اسلام اور جدید معاشی مسائل، ادارہ اسلامیات، لاہور، ۱۴۲۹ھ، ۳/ ۳۴
(۲) تقی عثمانی، محمد، مفتی، تکملہ فتح الملہم، مکتبۃ دار العلوم کراچی، ۱۴۲۲ھ، ۱/ ۳۶۱۔۳۶۲
(۳) تکملہ، ۱/ ۳۶۲؛ ابن عابدین، محمد امین بن عمر بن عبدالعزیز، ردالمحتار علی الدر المختار حاشیۃ ابن عابدین علی شرح الشیخ علاء الدین العصکفی لمتن تنویر الابصار للشیخ شمس الدین التمرتاشی، تحقیق، عبدالحمید طعمہ الحلبی، مکتبۃ رشیدیۃ، سرکی روڈ، کوئٹہ، س۔ن، کتاب البیوع، ۷/ ۳۰۔۳۱
(۴) تکملہ، ۱/ ۳۶۳
(۵) تکملہ، ۱/ ۳۶۳
(۶) تکملہ، ۱/ ۳۶۳
(۷) تفصیل کے لیے دیکھیے، تکملہ، ۱/ ۳۶۳
(۸) تکملہ، ۱/ ۳۶۳؛ المرغینانی، علی بن ابی بکر، برھان الدین، الھدایۃ (عکسی) مع الدرایۃ للعلامۃ ابی الفضل احمد بن علی بن محمد العسقلانی مع الحاشیۃ للعلامۃ عبدالحئی لکھنوی، مکتبہ رحمانیہ، اردو بازار، لاہور، س۔ن، کتاب البیوع، باب: البیع الفاسد و شروحھا، ۳/ ۵۸
(۹) تکملہ، ۱/ ۳۶۴
(۱۰) ایضاً
(۱۱) تکملہ، ۱/ ۳۶۴۔۳۶۵
(۱۲) تکملہ، ۱/ ۳۶۵
(۱۳) تکملہ، ۱/ ۳۹۳
(۱۴) ایضاً
(۱۵) تکملہ، ۱/ ۳۹۳؛ رد المختار، ۷/ ۸۵
(۱۶) تفصیلات کے لیے دیکھئے، تکملہ ھذا، ۱/ ۳۹۴
(۱۷) تکملہ، ۱/ ۳۹۴
(۱۸) تکملہ، ۱/ ۳۹۴
(۱۹) تکملہ، ۱/ ۳۹۴
(۲۰) تکملہ، ۱/ ۳۹۴؛ ردالمختار، کتاب البیوع، ۷/ ۸۷۔۸۸؛ الھدایۃ مع الدرایۃ، کتاب البیوع، ۳/ ۲۷
(۲۱) تکملہ، ۱/ ۳۹۴؛ الھدایۃ مع الدرایۃ، کتاب البیوع، ۳/ ۲۷۔۲۸؛ ردالمختار، کتاب البیوع، مطلب: فی بیع الثمر والزرع والشجر مقصودا، ۷/ ۸۵
(۲۲) ایک شخص کے ذمہ دین (قرض) تھا، اس نے اپنا دین کسی اور کے ذمہ میں منتقل کر دیا اور کہا کہ اس سے وصول کرنے کی بجائے تم فلاں سے وصول کر لینا، اس کو حوالہ کہتے ہیں۔
(۲۳) تکملہ، ۱/ ۵۱۵
(۲۴) تکملہ، ۱/ ۵۱۵
(۲۵) ماخوذ از تقی عثمانی، اسلام اور جدید معاشی مسائل، ۷/ ۲۲۴۔۲۲۵
(۲۶) ماخوذ از تکملہ، ۱/ ۵۱۶
(۲۷) ماخوذ از تکملہ، ۱/ ۵۱۷؛ اشرف علی تھانوی، امداد الفتاوی، مکتبۃ دار العلوم کراچی، الطبعۃ السابعۃ، ۱۴۱۳ھ، ۲/ ۵
(۲۸) تکملہ، ۱/ ۵۱۷؛ الساعاتی، احمد عبد الرحمن البنا، الفتح الربانی مع شرحہ بلوغ الامانی، دار الحدیث عطفۃ الرسّام بالغوریۃ، القاہرۃ، س۔ن، ۸/ ۲۵۰۔ ۲۵۱
(۲۹) کتاب عطر الھدایۃ، ص: ۲۱۸۔۲۲۷ بحوالہ تکملہ، ۱/ ۵۱۷
(۳۰) تکملہ، ۱/ ۵۱۹
(۳۱) تکملہ، ۱/ ۵۱۹۔۵۲۰
(۳۲) تکملہ، ۱/ ۵۲۰
(۳۳) تکملہ، ۱/ ۵۹۰
(۳۴) تفصیل کے لیے دیکھئے، تکملہ، ۱/ ۵۹۰
(۳۵) تکملہ ، ۱/ ۶۲۹
(۳۶) تکملہ ، ۱/ ۶۲۹؛ ابن حزم، علی بن احمد بن سعید، ابومحمد، المحلی، دار الجیل، بیروت، دار الافاق الجدیدۃ، بیروت، س۔ن، احکام البیوع، ۸/ ۴۱۲،۴۱۵۔۴۱۶
(۳۷) ماخوذ از تکملہ ، ۱/ ۶۲۹
(۳۸) تکملہ، ۱/ ۶۳۰
(۳۹) تکملہ، ایضاً؛ ابراہیم بن علی بن یوسف، الشیرازی، المھذب فی فقہ مذہب الامام الشافعی،مطبعۃ عیسی البابی الحلبی، وشرکاہ، مصر، س۔ن، کتاب البیوع، باب: ما یفسد من البیع من الشروط ومالا یفسدہ، ۱/ ۲۶۸
(۴۰) ملخص از تکملہ، ۱/ ۶۲۹۔۶۳۰
(۴۱) ملخص از تکملہ ، ۱/ ۶۳۱۔۶۳۲؛ ابن رشد، محمد بن احمد بن محمد بن احمد، القرطبی، ملخص از بدایۃ المجتھد ونہایۃ المقتصد، مکتبہ نزار مصطفی الباز، الریاض، مکۃ المکرمۃ، ۱۴۱۵ھ، کتاب البیوع، ۲/ ۲۷۹۔۲۸۱؛ حطّاب، محمد بن محمد بن عبدالرحمن المغربی، مواھب الجلیل، دار الفکر للطباعۃ والنشر والتوزیع، الطبعۃ الثانیۃ، ۱۳۹۸ھ، کتاب البیوع، ۴/ ۳۷۲۔ ۳۷۳
(۴۲) ملخص از تکملہ، ۱/ ۶۳۲
(۴۳) تکملہ، ۱/ ۶۳۵
(۴۴) تکملہ، ۱/ ۶۳۶
(۴۵) تکملہ، ۱/ ۳۲۰؛ النووی، یحییٰ بن شرف، ابوزکریا، صحیح مسلم بشرح النووی، دار الفکر للطباعۃ والنشر والتوزیع، ۱۴۰۱ھ، کتاب البیوع، باب: بطلان بیع الحصاۃ والبیع الذی فیہ غرر، ۱۰/ ۱۵۶
(۴۶) تکملہ، ۱/ ۳۲۰
(۴۷) تکملہ، ۱/ ۳۵۴
(۴۸) تکملہ، ۱/ ۵۷۵
Published
2020-12-27